• Nếu bạn thấy trang bị bể khung, chữ xếp lộn xộn... hãy tải lại trang một lần nữa. Xin cảm ơn!

Hội chứng Forestier!

CDHA

Administrator
BÁC SĨ XQUANG DẠY SIÊU ÂM
====================

Buổi sáng, tôi đưa một nhóm học viên vào phòng siêu âm, đó là căn phòng kín gió, ánh sáng không đủ, máy siêu âm đen trắng.

Tôi bắt đầu hướng dẫn các em cầm đầu dò.

Để tăng cảm xúc giữa bệnh nhân và bác sĩ, thì các em cần thiết phải thêm chất bôi trơn, một thứ gel lỏng sền sệt.

Trong suy nghĩ của học viên: siêu âm chỉ là cuộc kiểm tra y tế thông thường nhất!

Nhưng tôi nói với các em rằng, những gì càng đơn giản và càng thông thường, thì lại càng trở nên phức tạp. Hơn 20 năm làm nghề bác sĩ, tôi đã phải tự học và học được rất nhiều, từ những lĩnh vực liên quan như mô phôi, giải phẫu bệnh, giải phẫu, bệnh học, điều trị học, cho đến cả những môn ít liên quan khác, cuối cùng là lĩnh vực chuyên ngành. Và các em sau khi học đại học, để thành công trên con đường y thuật, bắt buộc phải tự học suốt cuộc đời.

Trong quá trình khám cho bệnh nhân, tôi muốn các em hiểu sâu sắc rằng, đó cũng chính là quá trình người bác sĩ học được nhiều bài học cuộc sống. Đứng trước người bệnh, kiến thức y học phải bị xóa đi, bác sĩ trở trở thành người lắng nghe câu chuyện của bệnh nhân, chứng kiến cuộc sống của họ, y học chỉ là công cụ để tiếp cận người bệnh.

Bản thân tôi không phải là giáo viên!

Đơn giản tôi chỉ là người đi trước, kiên nhẫn truyền đạt lí thuyết và các thao tác thực hành cho thế hệ đi sau, đó cũng là cách tốt nhất để tôi học hỏi và hoàn thiện chính mình.

Một trong số những ca siêu âm mà tôi đưa ra hướng dẫn thị phạm, đó là bệnh nhân nữ, 50 tuổi, đến siêu âm kiểm tra nhân thùy trái tuyến giáp, được phát hiện trước đó 3 năm.

Một em học viên thực hiện siêu âm, sau khi tôi hướng dẫn, thấy thùy trái tuyến giáp ở vị trí trung tâm có nhân bằng hạt lạc với đầy đủ tính chất lành tính. Nhân dưới 15mm sẽ chẳng gây nên bất cứ triệu chứng nào cho người bệnh. Khảo sát toàn bộ vùng cổ không ghi nhận tổn thương nào khác. Vậy nhưng bệnh nhân đặc biệt băn khoăn đến kích thước của nhân, để so sánh với lần siêu âm trước, nếu nhân to lên sẽ nhập viện để mổ.

Có điều gì đó làm cho bệnh nhân thực sự lo lắng!

Tôi nói với học viên rằng, người bác sĩ làm siêu âm đòi hỏi phải có đủ cả chiều rộng và chiều sâu, phải kết hợp trí tuệ và đam mê, phải hiểu biết trong sự khiêm tốn; cuối cùng phải nhìn thấy mỗi bệnh nhân là một câu chuyện cuộc đời đầy màu sắc.

Ví dụ tôi đưa ra: sự lo lắng quá mức có phải là dấu hiệu suy giáp?

Để chẩn đoán suy tuyến giáp, bác sĩ cần phải dựa những con số xét nghiệm máu, như hormone kích thích tuyến giáp TSH, hormone T3 và T4. Nhưng không phải xét nghiệm máu lúc nào cũng phản ánh rõ ràng tình trạng suy giáp. Lúc đó siêu âm sẽ giúp đánh giá kích thước, nhu mô, hiện tượng tăng hay giảm động tĩnh mạch trong nhu mô, tốc độ dòng chảy của mạch máu.

Suy giáp là nguyên nhân phổ biến của lo âu, trầm cảm, hay quên, lú lẫn và thờ ơ. Mức độ suy giáp ảnh hưởng đến hoạt động tổng thể của não, có thể làm giảm khả năng suy nghĩ, phán đoán và kiểm soát bản thân, khiến người bệnh bồn chồn lo âu, rất khó cảm thấy thoải mái.

Bệnh nhân xét nghiệm chức năng tuyến giáp bình thường, siêu âm cũng vậy, chỉ có duy nhất tình trạng lo lắng quá mức; vậy sự lo lắng này không phù hợp với suy giáp.

Tôi hỏi bệnh nhân về kinh nguyệt và hoạt động tình dục.

Bất kì bác sĩ nào cũng biết rằng, tuyến giáp tiết ra hormone với số lượng thích hợp cho sự phát triển của trứng và lượng dịch nhầy âm đạo mỗi khi quan hệ tình dục. Nếu chức năng tuyến giáp bị suy giảm, trứng không rụng, hoặc nếu rụng sẽ không thể thụ tinh hoặc nếu thụ tinh không có khả năng làm tổ khiến thai nhanh chóng bị phá bỏ. Cũng như vậy, lượng dịch âm đạo sẽ giảm đi rất nhiều, gây khô rát và đau khi quan hệ tình dục.

Đương nhiên, hormone tuyến giáp liên quan đến buồng trứng, đó là nguyên nhân gây rối loạn kinh nguyệt (thuật ngữ này bây giờ được chuyên ngành sản phụ khoa gọi là ra máu âm đạo bất thường). Có khoảng 60% trường hợp suy giáp bị rối loạn kinh nguyệt. Biểu hiện kinh nguyệt có chu kì không đều, hoặc chảy giữa các kì kinh, thậm chí có khi gồm cả hai.

Thanh thiếu niên suy giáp, có thể gặp các biểu hiện như của phụ nữ tiền mãn kinh, chuột rút, chu kì kinh không đều, ra máu quá nhiều, suy giáp nặng có thể mất kinh.

Suy giáp cũng có thể gây dậy thì sớm hoặc dậy thì muộn.

Trẻ suy giáp thường bắt đầu ở tuổi 12 hoặc 13, cũng có thể sớm hơn nhiều, hoặc muộn hơn nữa. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều trường hợp suy giáp bắt đầu chu kì kinh nguyệt rất sớm, hoặc muộn hơn sau tuổi 15; và dường như dậy thì sớm khá phổ biến.

Tuyến giáp hoạt động kém có thể khiến bạn gần như không thể kiểm soát cân nặng hiệu quả.

Như vậy, không chỉ các vấn đề về đèn đỏ là rối loạn kinh nguyệt ở phụ nữ, mà còn có dậy thì sớm hoặc muộn, xảy thai hoặc các vấn đề sinh sản như khó thụ thai, quá gầy gò hoặc béo phì; đều có thể liên quan đến tuyến giáp. Trong những trường hợp đó, xét nghiệm chức năng tuyến giáp, siêu âm tuyến giáp, liệu pháp điều trị tuyến giáp đã làm giảm thậm chí chữa khỏi những rối loạn ấy.

Nhưng bệnh nhân tôi đang hướng dẫn học viên siêu âm, chức năng tuyến giáp bình thường, nhân ở thùy trái tuyến giáp cũng quá nhỏ và lành tính, nên bản thân tuyến giáp không thể gây ra triệu chứng gì để người bệnh lo lắng.

Vấn đề duy nhất bệnh nhân lo lắng là NUỐT KHÓ.

Người phụ nữ kể chị bị chứng nuốt khó đã 3 năm, ban đầu là nuốt khó thức ăn đặc, về sau cả nước khi uống cũng bị nuốt khó, luôn vướng bận ở cổ. Trong 3 năm đó, tất cả những nguyên nhân gây nuốt khó đã được loại trừ, ví dụ như không có u ở thực quản, không có túi thừa Zenker thực quản ngay vị trí thùy trái tuyến giáp, các tổn thương hình thái và chức năng thực quản hay u bên ngoài chèn vào gây nuốt khó cũng không tìm thấy.

Bác sĩ làm siêu âm đòi hỏi phải có đủ cả chiều rộng và chiều sâu!

Tôi bắt đầu hướng dẫn học viên khảo sát rộng ra và sâu hơn, đó là siêu âm đến cột sống cổ, phát hiện thấy 4 mỏ xương dài tới 2cm chọc thẳng góc vào thực quản, đây chính là nguyên nhân gây khó nuốt.

Chẩn đoán = Hội chứng Forestier!

Hội chứng Forestier nằm trong nhóm bệnh lí phì đại xương vô căn lan tỏa (Diffuse Idiopathic Skeletal Hyperostosis – DISH), được Forestier và Rotes-Querol mô tả lần đầu tiên vào năm 1950, do dây chằng dọc trước đốt sống đóng vôi, đến mức độ nào đó hình thành những gai xương chọc thẳng vào thực quản.

Trên lâm sàng, bệnh nhân có thể hoàn toàn bình thường không có triệu chứng, hoặc biểu hiện đau, cứng cổ, bệnh lí tủy sống như đau vai gáy, khó nuốt, cảm giác vướng tắc ở cổ họng, nó khó hoặc rối loạn giọng nói, khó thở, và ho. Các triệu chứng tai mũi họng rất đa dạng, người bệnh hay phàn nàn cảm giác khó chịu khi nuốt, có thể tiến triển thành chứng khó nuốt. Trường hợp nặng, các gai xương chèn vào đường thở, gây tình trạng thở ngáy, ngừng thở khi ngủ, do thiếu Oxy mãn tính nên buồn ngủ triền miên vào ban ngày.

Chẩn đoán Hội chứng Forestier bằng phim Xquang với 3 tiêu chuẩn:

Vô hóa dây chằng dọc trước 4 đốt sống trở lên.
Đĩa đệm không giảm chiều cao.
Không bị dính các khớp của cột sống.

CT. Scanner hoặc cộng hưởng từ cho phép đánh giá chính xác tác động của các mỏ xương vào thực quản, khí quản, hay các thành phần khác của cổ.

Siêu âm Hội chứng Forestier, trên thế giới chưa thấy tác giả nào báo cáo, nhưng qua nhiều bệnh nhân đi siêu âm tuyến giáp vì khó nuốt hay các triệu chứng khác, tôi đã phát hiện những ca bệnh điển hình, thậm chí đếm xương sườn từ T1 trở lên tôi có thể biết chính xác tổn thương ngang mức đốt sống nào, nếu cho bệnh nhân uống nước quan sát thực quản có thể biết tính chất chèn ép.

Hội chứng Forestier có thể gặp ở mọi vị trí của cột sống, tùy theo mức độ có thể điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật cắt bỏ gai xương.

Có thể khẳng định Hội chứng Forestier là một tình trạng bệnh lí không hề khó, điều tôi muốn nhấn mạnh với học viên rằng, chỉ khi nào bác sĩ siêu âm giống như nhà thám hiểm phiêu lưu trong thế giới kì lạ của bệnh nhân, chạm đến cuộc sống và tâm hồn của họ, thì khi đó những bí mật về bệnh tật mới được tiết lộ.

Có 3 điều mà bác sĩ cần phải có: một là tình yêu dành cho người khác, hai là đức tính hi sinh, ba là tạo dựng niềm tin giữa bác sĩ và bệnh nhân. Khi khám bệnh, điều quan trọng là người bác sĩ phải biết lắng nghe câu chuyện của bệnh nhân, nghe những bộc bạch của họ, biến nỗi đau của bệnh nhân thành trải nghiệm của bác sĩ; đó là những thông điệp mà tôi muốn nhắn gửi đến các bác sĩ trẻ.

Đặc biệt: bác sĩ làm siêu âm phải đủ rộng và sâu!



Nguồn: FB Bác sĩ Trần Văn Phúc

https://www.facebook.com/Bs.Phuc.Radiologist/photos/a.1571212326225722/3896223177057947/
 
Top